Hiện tượng "vệt đen" hay nửa khung hình bị tối khi chụp với đèn Flash là một trong những thắc mắc phổ biến tại các buổi Workshop kỹ thuật của chúng tôi.
Dưới đây là góc nhìn chuyên sâu về nguyên nhân và sự thay đổi quan trọng trong hệ điều hành (firmware) của các dòng Sony Alpha mới nhất mà bạn cần lưu ý.
Nguyên nhân kỹ thuật: Sự giao thoa của màn trập cơ học
Hiện tượng vệt đen (shutter shadow) xảy ra khi có sự lệch pha giữa thời điểm đèn Flash phát sáng và chu kỳ đóng/mở của màn trập.
Tốc độ đồng bộ của đèn flash (Flash Sync Speed) là do tấm màn trập cơ học của máy ảnh di chuyển quá nhanh, chặn mất đường đi của ánh sáng đèn flash trước khi nó kịp chiếu sáng toàn bộ cảm biến, gây ra sự không đồng bộ giữa thời gian màn trập mở và thời gian đèn flash phát sáng, dẫn tới tấm ảnh ko được chiếu sáng đầy đủ và có 1 phần bị vệt tối.
Hình ảnh demo chụp với flash HVL-F60RM2
Sự khác biệt giữa Firmware cũ và mới:
- Trên các phiên bản firmware cũ (các dòng máy từ Alpha 7 Mark III trở về trước):
Trước đây, hệ thống cho phép người dùng tự do điều chỉnh tốc độ màn trập (Shutter Speed) lên mức rất cao (ví dụ 1/1000s, 1/2000s) ngay cả khi đang gắn trigger hoặc đèn flash lên hotshoe của máy (ở chế độ không kích hoạt HSS). Kết quả là đèn flash chớp khi màn trập chỉ mới mở được một khe hẹp, tạo nên vệt đen lớn chiếm gần hết khung hình.
Trên các phiên bản firmware mới (trên các dòng máy Alpha thế hệ mới như Alpha 7 Mark IV, 7 Mark V, Alpha 1,...): Sony đã tích hợp cơ chế "Khóa giới hạn an toàn".
Khi máy ảnh nhận diện có phụ kiện Flash tương thích trên Hot-shoe, hệ thống sẽ tự động chặn (lock) không cho người dùng xoay tốc độ màn trập vượt quá giới hạn Sync Speed vật lý của máy (thường là 1/250s hoặc 1/160s tùy model).
Lưu ý: Giới hạn này chỉ được gỡ bỏ khi bạn kích hoạt chế độ HSS (High-Speed Sync) trên đèn/trigger.
Màn hình giao diện flash HVL-F60RM2
Cách khắc phục và tối ưu hóa
Bước 1. Kiểm tra giới hạn đồng bộ với đèn flash (Flash Sync Speed) mặc định:
Những chiếc máy ảnh có giới hạn tốc độ đồng bộ đèn flash; điều này có nghĩa là tốc độ màn trập nhanh nhất có thể sử dụng với đèn flash có sẵn thông thường dao động trong khoảng từ 1/125 đến 1/250 giây (tuỳ thuộc vào loại máy ảnh), điều này có nghĩa là tốc độ màn trập nhanh nhất có thể sử dụng với đèn flash. Nếu bạn thấy tốc độ màn trập bị "khựng" lại không thể tăng thêm khi đang dùng flash, đó là tính năng bảo vệ của firmware mới đang hoạt động để tránh vệt đen bằng cách giới hạn tốc độ chụp không được vượt quá tốc độ đồng bộ đèn flash.
Bước 2. Kích hoạt chế độ HSS (High-Speed Sync)
Chế độ chụp liên tục với HSS (High Speed Sync)
HSS là một chức năng cho phép máy ảnh sử dụng tốc độ màn trập nhanh hơn tốc độ đồng bộ đèn flash với một đèn flash rời.
Khi cần chụp vượt ngưỡng giới hạn (để xóa phông ngoài trời nắng hoặc dìm sáng hậu cảnh), hãy đảm bảo:
Đèn flash và trigger của bạn hỗ trợ HSS.
Biểu tượng HSS xuất hiện trên màn hình máy ảnh. Lúc này, máy sẽ cho phép bạn đẩy tốc độ lên đến 1/8000s mà không bị vệt đen.
Lưu ý quan trọng:
HSS không thể sử dụng nếu đèn flash ở vị trí góc hướng lên trên, quá 90 độ, chẳng hạn như khi đèn flash được sử dụng để dội sáng. Đảm bảo đèn flash đang hướng về phía trước khi gắn vào máy ảnh để sử dụng tính năng HSS.
Minh họa giao tiếp giữa chip xử lý và cảm biến máy ảnh với chip xử lý trên đèn flash qua cổng Mi-shoe
Bảng tra cứu nhanh tốc độ đồng bộ (Sync speed) cho Sony Alpha
Việc nắm rõ giới hạn vật lý của máy giúp bạn chủ động hơn trong việc tính toán công suất đèn:
Lời khuyên từ chuyên gia chúng tôi rằng hãy luôn cập nhật firmware mới nhất cho chiếc Sony Alpha của bạn. Việc này không chỉ mang lại tính năng lấy nét tốt hơn mà còn giúp bạn tránh được những lỗi vận hành cơ bản như việc quên kiểm tra tốc độ đồng bộ đèn flash.
Bạn có đang gặp khó khăn khi sử dụng flash trên các dòng máy?
Hãy đặt câu hỏi trong cộng đồng Alpha Pro Hub tại đây để được giải đáp nhanh nhất: Alpha Pro Hub - Cộng Đồng Freelancers Quay Chụp Việt Nam | Facebook
#SonyAlpha #AlphaProTips #TechTips #FlashPhotography #SyncSpeed #SonyExpert #PhotographyKnowledge
