1. Xác định tiền cảnh
Tiền cảnh là yếu tố then chốt để tạo nên một bức ảnh mặt trăng hay mặt trời ấn tượng. Một tiền cảnh tốt không chỉ tạo chiều sâu và câu chuyện cho bức ảnh, mà còn giúp thể hiện rõ kích thước thực sự của mặt trăng và mặt trời so với không gian xung quanh.
Một số tiền cảnh tiêu biểu mình thường kết hợp để chụp thể loại ảnh này bao gồm:
• Các công trình kiến trúc biểu tượng: toà nhà đặc trưng của thành phố, những cây cầu,
• Các toà nhà có yếu tố thiên nhiên: một cái cây cô đơn
• Công trình ven biển: các ngọn hải đăng ven biển
 |  |
 |  |
2. Lên kế hoạch với ứng dụng hỗ trợ
Bạn cần chú ý quan sát rằng liệu răng quỹ đạo di chuyển của mặt trời và mặt trăng trong năm liệu có đi qua tiền cảnh của mình trong năm hay không. Nếu có, bạn sẽ tiếp tục với bước xác định chính xác thời điểm mà mặt trời và mặt trăng sẽ di chuyển qua tiền cảnh của bạn, điểm đứng chụp, và thời gian chụp.
Mọi người có thể tham khảo ứng dụng PhotoPills / Planit Pro tính toán trước chính xác mặt trời, mặt trăng sẽ mọc hoặc lặn vào thời điểm nào trong ngày, vị trí tương quan như thế nào so với tiền cảnh của mình. Sau đó bạn có thể đánh dấu vị trí lý tưởng trên Google đánh giá tính khả thi của địa điểm chụp ở dạng 3D trước khi khảo sát lại chính thức trên thực tế.
 |  |
3. Chọn đúng thời điểm chụp
Khi lên kế hoạch, hãy cố gắng chọn các thời điểm giao nhau giữa mặt trời, mặt trăng và tiền cảnh của bạn vào giờ xanh (blue hour) hoặc giờ vàng (golden hour).
Lúc này ánh sáng từ môi trường sẽ vẫn còn đủ sáng để cân bằng ánh sáng của mặt trời và mặt trăng và tiền cảnh mà chúng ta đã chọn. Bạn sẽ có được được một tiền cảnh đủ sáng và các chi tiết trên bề mặt mặt trăng, mặt trời tốt hơn, độ tương phản giữa các yếu tố trong khung hình tốt hơn, và bức ảnh đỡ noise hơn. Nếu bạn chụp ngoài hai khung giờ này thường dẫn đến sự mất cân bằng sáng nghiêm trọng: tiền cảnh bị tối hoàn toàn hoặc mặt trăng/mặt trời bị cháy sáng, đồng thời mặt trăng hoặc mặt trời đã di chuyển quá xa so với tiền cảnh đã chọn.
Hình 3.1. Thời điểm chụp quá tối (ảnh bên trái), ảnh chụp vào giờ xanh (ảnh bên phải)
 |  |
Alpha 7M5 FE 100-400mm F4.5-5.6 GM OSS 400mm ISO8000, F5.6, 1/125s | Alpha 7M5 FE 400-800mm F6.3-8 G OSS 517mm ISO400, F8, 1/400s |
Hình 3.2. Thời điểm chụp khi mặt trăng còn gần tiền cảnh (ảnh bên trái), và khi lên quá cao (ảnh bên phải)
 |  |
Alpha 7M5 FE 100-400mm F4.5-5.6 GM OSS 400mm ISO800, F8, 1/125s | Alpha 7M5 FE 100-400mm F4.5-5.6 GM OSS 200mm ISO800, F5.6, 1/125s |
4. Thiết bị cần thiết
Máy ảnh
Máy ảnh Mirrorless của Sony như Sony Alpha 7M5 hoặc Alpha 6700 của Sony là bộ đôi tin dùng của mình trong các shoot chụp mặt trăng và mặt trời. Một chiếc máy Crop như Sony Alpha 6700 sẽ có lợi thế hơn máy ảnh Full Frame nếu bạn muốn có kích cỡ mặt trăng và mặt trời to hơn trong ảnh. Máy ảnh APSC của Sony có hệ số crop là 1.5, nên nếu bạn chụp ở 400mm trên crop body Alpha 6700 sẽ cho bạn tiêu cự thực lên 600mm. Tuy nhiên đánh đổi ở đây là Body crop sẽ chịu thiệt thòi về độ thu sáng và dynamic range so với máy ảnh Full Frame.
Ống kính tele
 |  |
Ống kính tele là yếu tố quan trọng nhất để phóng đại kích thước mặt trăng và mặt trời trong khung hình. Các lựa chọn phổ biến:
• Sony FE 100-400mm F4.5 GM OSS – Dải tiêu cự linh hoạt, khẩu lớn không đổi trên toàn dải, chất lượng cao
• Sony FE 100-400mm F4.5-5.6 GM OSS – Dải tiêu cự linh hoạt, gọn nhẹ
• Sony FE 200-600 F5.6-6.3 G OSS – Dải tiêu cự phủ dài đủ cho mọi tình huống
• Sony FE 400-800mm F6.3-8 G OSS – Dải tiêu cự dài nhất trong lineup ống kính của Sony, thích hợp các các shot chụp chi tiết mặt trăng và mặt trời với chất lượng quang học cao nhất. Tối ưu cho các khoảnh khắc mặt trăng/mặt trời khổng lồ.
• Teleconverter Sony SEL14TC (x1.4) hoặc SEL20TC (x2) — gắn thêm để tăng hệ số zoom (tiêu cự 100–400mm khi gắn SEL20TC sẽ thành 200–800mm).
💡 Tips: Khoảng cách từ người chụp đến chủ thể càng xa (từ 2km trở lên), mặt trăng và mặt trời sẽ xuất hiện càng lớn hơn so với tiền cảnh — đây là nguyên tắc nén phối cảnh.
Hình 4.1. Ảnh chụp cách chủ thể 2km
 |
Hình 4.2. Ảnh chụp cách chủ thể 3km
 |
Phụ kiện thiết yếu
• Tripod: bắt buộc khi sử dụng ống kính tiêu cự dài để tránh rung lắc làm nhoè ảnh.
• Remote Bluetooth / ứng dụng điều khiển: Bạn có thể sử dụng Remote Bluetooth của Sony (như là Sony RM-VP2) để hạn chế tác động lên máy khi bấm chụp. Ngoài ra có thể sử dụng ứng dụng Creator's App của Sony trên điện thoại để có thể điều khiển từ xa.
5. Thông số và cài đặt máy ảnh
Sau khi xác định vị trí và chuẩn bị thiết bị đầy đủ, việc thiết lập thông số phù hợp sẽ quyết định chất lượng cuối cùng của bức ảnh.
Chế độ chụp
• Aperture Priority (A/Av) hoặc Manual (M) kết hợp chế độ chụp liên tục tốc độ cao.
Khẩu độ (Aperture)
• F/8 – F/11: là những khởi đầu lý tưởng, để có thể đảm bảo độ nét tổng thể cho cả chủ thể lẫn hậu cảnh.
• F/5.6 – F/6.3: dùng khi điều kiện thiếu sáng, nếu cần thu sáng nhiều hơn vào sensor máy ảnh trong khi vẫn duy trì độ sâu trường ảnh cần thiết.
Tốc độ màn trập (Shutter Speed)
• 1/200 – 1/800s: dùng khi chủ thể chuyển động (chim, máy bay, người) với hậu cảnh mặt trời.
• 1/125 – 1/15s: phù hợp với chủ thể tĩnh và hậu cảnh mặt trăng.
• 1/3 – 1s: dùng trong điều kiện tối (ví dụ: nguyệt thực toàn phần) để ảnh đủ sáng.
ISO
• Giữ EV ở mức −0.3 đến −0.7. Tăng ISO theo từng tình huống cụ thể, tránh ISO quá cao có thể gây nhiễu hạt nặng.
Một số cài đặt bổ sung
• Delay Timer 5 giây: dùng khi không có remote, tránh rung do tay chạm máy.
• Màn chập điện tử (Silent Mode): có thể sử dụng thêm nhất là khi có gió để loại độ rung khi màn chập cơ đóng lại.
• Bracketing Exposure: chụp nhiều mức phơi sáng khi có độ chênh lệch sáng lớn để thu được đầy đủ dynamic range của cả tiền cảnh và hậu cảnh để hậu kỳ được dễ dàng hơn.
6. Tư duy ở buổi chụp — Yếu tố quyết định sau cùng
Kế hoạch là nền tảng, nhưng khả năng thích ứng với điều kiện thay đổi là điều tạo nên sự khác biệt. Mặt trăng và mặt trời di chuyển liên tục, ánh sáng thay đổi từng phút — những gì được lên kế hoạch tại nhà không phải lúc nào cũng khớp với thực tế.
Một số nguyên tắc cần ghi nhớ:
• Kiểm tra lại vị trí chụp thực tế trước buổi chụp: Sẽ có sai số nhỏ giữa địa điểm được xác định bởi Photopills và vị trí mọc lặn trên thực tế, hãy sẵn sàng để di chuyển sang bên trái bên phải để có thể có được góc giao nhau tối ưu so với tiền cảnh
• Hãy linh hoạt: nếu mây kéo đến che mặt trăng mặt trời, hãy sẵn sàng để zoom ống kính sang các góc rộng hơn để quay video hoặc timelapse thay vì bỏ cuộc. Một đoạn timelapse mặt trăng ẩn sau những đám mây cuộn có thể ấn tượng hơn bất kỳ ảnh tĩnh nào.
• Chấp nhận yếu tố bất định: đôi khi bầu trời nhiều mây ngay trước khi mặt trăng mọc/ lặn là điều không thể kiểm soát được. Đó là đặc trưng của bộ môn nhiếp ảnh phong cảnh này — hãy quay lại thử lần khác.
💡 Tips: Những bức ảnh ấn tượng nhất thường đến từ những khoảnh khắc không nằm trong kế hoạch — khi bạn hiện diện hoàn toàn và quan sát những gì đang xảy ra trước mắt.
Tóm lược 6 bước cốt lõi
• Xác định tiền cảnh — tiền cảnh ấn tượng, có chiều sâu và câu chuyện.
• Lên kế hoạch — dùng PhotoPills / PlanIt Pro, kết hợp khảo sát thực địa.
• Chọn đúng giờ — Golden hour hoặc Blue hour.
• Chuẩn bị thiết bị — ống kính tele dài, tripod, remote.
• Thiết lập thông số — Khẩu độ, Tốc độ, ISO để phù hợp từng trường hợp cụ thể thực tế.
• Thích nghi tại thực địa — linh hoạt, sáng tạo, chấp nhận bất định.
